22 februar 2018
 
Udruženje mladih sa hendikepom Crne Gore (UMHCG) još jednom ukazuje na potrebu hitnosti donošenja podzakonskog akta kojim će se bliže odrediti korisnici, bliži uslovi i kriterijumi za ostvarivanje prava, odnosno zaštitu ranjivih kupaca električne energije u skladu sa Zakonom o energetici. Značajno probijanje roka za usvajanje ovog podzakonskog akta (31. jul tekuće za narednu godinu) dovodi do dodatne ugroženosti kategorija ranjivih kupaca, kako zbog propuštanja adekvatnog planiranja budžeta za ove namjene, tako i zbog neobavještavanja snadbjevača električne energije, što za posledicu ima da se nekim porodicama koje pripadaju ovim kategorijama obustavlja električna energija suprotno garancijama Zakona.
Naime, UMHCG je u januaru pokrenulo inicijativu prema Ministarstvu ekonomije za uključenje u proces definisanja kategorije ranjivih kupaca električne energije prilikom donošenja Uredbe o snadbijevanju ranjivih kupaca električne energije koja je rezultirala sastankom s predstavnicima Ministarstva ekonomije, na kome je dogovoreno da UMHCG uputi svoje predloge za definisanje kategorija ranjivih kupaca, što je i učinjeno sredinom februara. Međutim, nakon više od sedam mjeseci nijesmo dobili odgovor o prihvatanju naših sugestija.
Zanemarivanjem ove obaveze i njene ozbiljnosti, Ministarstvo ekonomije otvoreno zanemaruje, prije svega, prava, zatim i elementarne životne potrebe osoba s invaliditetom.
Naime, novi Zakon o energetici iz januara 2016. godine u članu 198 definiše kategorije tzv. ranjivih kupaca kojima ne može biti uskraćeno, odnosno obustavljeno napajanje električnom energijom bez obzira na iznos duga po tom osnovu. Zakon prepoznaje nekoliko kategorija kupaca kojima je garantovana posebna zaštita, i to onih koji su zdravstveno i socijalno ugroženi, u smislu ovog Zakona. Dalje se navodi da su to domaćinstva u kojima žive: lica sa invaliditetom, sa posebnim potrebama ili lošeg zdravstvenog stanja kod kojih može nastupiti ugroženost života ili zdravlja zbog ograničenja ili obustave snabdijevanja, kao i lica koja su u stanju socijalne potrebe utvrđene od organa državne uprave nadležnog za poslove socijalnog staranja.
Vlada, odnosno nadležni državni organi pored toga treba da utvrde iznos ili visinu subvencije i granicu mjesečne potrošnje električne energije ili gasa za koju se može ostvariti pravo na subvenciju za osobe s invaliditetom i osobe ugroženog zdravstvenog stanja. U skladu sa Zakonom je, takođe, zabranjena obustava snabdijevanja električnom energijom i gasom osobama s invaliditetom i osobama narušenog zdravstvenog stanja i to tokom cijele godine, a kupcima koji su iz kategorija socijalno ugroženih, od početka oktobra do kraja aprila, bez obzira na eventualne neizmirene obaveze po osnovu utrošene električne energije ili gasa.
Direktive Evropske unije u okviru pregovaračkog poglavlja 15 - Energetika definišu prava osoba s invaliditetom i drugih ranjivih kupaca. Univerzalni sistem snabdijevanja električnom energijom mora biti zagarantovan, a ugroženim (ranjivim) korisnicima se mora obezbijediti adekvatna zaštita.
Ova pitanja još jednom otvaraju problem nepostojanja registra za osobe s invaliditetom i drugih evidencija koje se odnose na građane ugroženog zdravstvenog stanje i socijalnog statusa. U odnosu na norme Zakona Ministarstvo ekonomije je dužno da donese podzakonski akt, ali predlog kategorija koje se odnose na osobe s invaliditetom moraju da daju Ministarstvo rada i socijalnog staranja, odnosno Ministarstvo zdravlja.
Zbog sveopšte socijalne ugroženosti gore navedenih kategorija, te najčešće uslovljenosti na 24-oro časovni boravak u kući, usled nezaposlenosti, ove kategorije imaju veće potrebe za električnom energijom u odnosu na druge građane.
U proteklom periodu UMHCG se obratio značajan broj osoba s invaliditetom, i članova njihovih porodica kojima je isključeno napajanje električne energije ili imaju jako visoke dugove i opomene pred isključenje. Zbog ovoga se dodatno narušava socijalna situacija i nerijetko zdravstveno stanje članova porodica i samih osoba koje su ugrožene zbog bilo kojeg od gore pomenutih osnova. U tom smislu apelujemo i na Vladu da reaguje i zatraži hitno usvajanje Uredbe i posvećenost svih uključenih državnih organa.
Takođe, ukazujemo na činjenicu da kategorije koje prepoznaje član 198. Zakona o energetici moraju bit i šire od kategorija koje prepoznaju propisi iz oblasti socijalne i zdravstvene zaštite, odnosno obaveznog zdravstvenog osiguranja, s obzirom da su nerijetko mnogim građanima, bez obzira na stepen ugroženosti, ograničena prava iz ovih oblasti, usled restriktivnog definisanja prava. U tom smislu smatramo da je neophodno postići konsenzus i s predstavnicima nevladinih organizacija koje zastupaju kategorije građana koje prepoznaje i Zakon o energetici.
 
Aleksandra Pavićević, izvršna direktorica UMHCG
 

Evropski Parlament će 14. septembra glasati i opredijeliti svoju poziciju u odnosu na Evropski akt o pristupačnosti (European Accessibility Act - EAA). Ako hoćemo da Akt o pristupačnosti ima stvaran uticaj, od krucijalne je važnosti da unaprijedimo prijedlog koji je trenutno na stolu pred parlamentarcima.

Datum 14. septembar je veoma važan za politike u oblasti invaliditeta u Evropskoj uniji. Tog dana će cijeli Evropski Parlament (svaki od 751 poslanika) glasati o izvještaju o EAA koji je usvojen od strane Komiteta za unutrašnje tržište i zaštitu potrošača (Internal Market and Consumer Protection Committee - IMCO) u maju.

ENIL je duboko zabrinut da je, međutim, IMCO razvodni inicijalni zahtjev Evropske Komisije i napravio “bezubi” Evropski akt o pristupačnosti.  

 

ENIL je naročito zabrinut zbog sljedeće tri stvari: 

 

1. U izvještaju IMCO navodi se oslobađajuća klauzula koja zahtijeva da izgrađeno okruženje u kome se pružaju dobro ili usluga mora biti prilagođeno. U aktuelnom prijedlogu, države članicve koje već imaju nacionalnu legislativu za pristupačnost izgrađenog okruženja biće oslobođene obaveze da uvedu nove mjere pristupačnosti, bez obzira na nivo pristupačnosti koji je zahtijevan u nacionalnim zakonima. Kako većina zemalja članica već ima neki oblik (slabog) zakonodavstva u vezi sa pristupačnošću izgrađenog okruženja, to bi značilo da će EAA samo reafirmisati princip, bez ikakve potrebe za akcijom. Dakle, neophodno je da 14. septembra članovi Evropskog Parlamenta glasaju da se ova odredba zamijeni jakom i obavezujućom odredbom za zemlje članice da izgrađeno okruženje u kome se pružaju  dobra i usluge učine pristupačnim. U suprotnom, neko može da ima pristupačan bankomat u nepristupačnoj banci; ovo će biti em beskorisno za osobe sa invaliditetom, em uzaludni trošak za banku.

2. Originalni predlog EAA povezuje zahtjeve za pristupačnost sa drugim aktima EU, konkretno Direktivom za javne nabavke, Pravilnikom o evropskim strukturnim i investicionim fondovima i Transevropskim prevoznim mrežama. Svi ovi pravni akti su bili usvojeni s obavezom kupovine pristupačnih proizvoda, usluga i prostorija. Međutim, IMCO Komitet je ograničio primjenu zahtjeva iz EAA na druge akte Unije samo na proizvode i usluge koje se nalaze u sklopu EAA (na primjer, EAA neće uticati na postojeću legislativu o pravima putnika, i pored toga što definiše pristupačnost. Da bi se osiguralo da kada vlasti troše novac poreskih obveznika na građevine, proizvode i servise, te građevine, usluge i servisi budu pristupačni, neophodno je primjenjivatii zahtjeve za pristupačnost tražene u EAA.

U vezi s ovim, EAA mora da definiše “pristupačnost” kao “omogućavanje jednakog korišćenja proizvoda ili usluge za sve korisnike” i NE kao “proizvode i usluge... kojima upravljaju i razumiju ih osobe sa invaliditetom i koje su dovoljno jake da ih oni koriste”. 

3. Umjesto ograničavanja invaliditeta na strogo medicinsku interpretaciju, EAA treba da, u skladu s UN Konvencijom o pravima osoba s invaliditetom, definiše invaliditet kao bilo koji “dugoročno fizičko, mentalno, intelektualno ili senzorno oštećenje koje u interakciji sa različitim barijerama može da onemogući […] puno i efektivno učešće u društvu na jednakoj osnovi sa ostalima”.

  

Kontaktirajte svog poslanika u Evropskom Parlamentu!

 

Kao glavno predstavničko tijelo EU, Evropski Parlament je već u nekoliko prilika pokazao da je spreman da zastupa prava svih građana EU. Dakle, pozivamo vas da kontaktirate svog nacionalnog poslanika u Evropskom Parlamentu i da ih ubijedite da promijene predloženi izvještaj IMCO o EAA. Ovo je jedini način na koji EU može da ispuni obećanja iz Triple A Društvene Evrope, sa jednakim mogućnostima za sve građane.

Molimo vas da koristite sljedeću formu pisma model letter za slanje svom poslaniku u EP, koje možete mijenjati ili prevoditi po potrebi. Takođe vas podstičemo da organizujete sastanke sa svojim nacionalnim poslanikom u EP tokom ENIL Freedom Drive-a 26. septembra da bi raspravljali o Deklaraciji Freedom Drive-a. 

Pomozite nam da pojasnimo da nećemo pristati ni na šta sem na jak Evropski akt o pristupačnosti!

 

Evropska mreža za samostalni život – ENIL

S engleskog prevela: Anđela Radovanović

Institut alternativa je danas u Podgorici, u okviru WeBER projekta, zaključio ugovore sa pet nevladinih organizacija, koje će u narednom periodu pratiti reformu javne uprave na lokalnom nivou.

Ugovore smo zaključili sa Centrom za građansko obrazovanje, Udruženjem mladih sa hendikepom Crne Gore i Centrom za demokratsku tranziciju iz Podgorice, NVO Natura iz Kolašina i NVO Novi Horizont iz Ulcinja.

“Opšti cilj WeBER-a, ali i programa grantova, je da poveća značaj, učešće i kapacitete organizacija civilnog društva i medija na Zapadnom Balkanu u zagovaranju i uticanju na dizajn i sprovođenje reforme javne uprave”, rekao je Stevo Muk, predsjednik Upravnog odbora Instituta alternativa.

On je objasnio da, dugoročno, WeBER treba da pripremi i osnaži civilno društvo u zemljama Zapadnog Balkana da nastave da zahtijevaju reformu javne uprave u ovim zemljama jednom kada te zemlje pristupe Evropskoj uniji (EU) i kada uslovljavanje EU više ne bude jedini pokretač ovih reformi.

Na konkurs za dodjelu malih grantova prijavilo se deset crnogorskih organizacija civilnog društva, od čega je Odbor za selekciju, u kom su učestvovali i predstavnici drugih organizacija u okviru WeBER projekta, izabrao najboljih pet projekata.

“Ovih pet projekata usmjereno je na jačanje transparentnosti i odgovornosti lokalnih samouprava, naročito u smislu unaprijeđenja primjene mehanizma slobodnog pristupa informacijama, učešće javnosti u izradi i koordinaciji javnih politika i upravljanje javnim finansijama na lokalnom nivou”, dodao je Muk.  

Direktori organizacija dobitnica grantova predstavili su projekte kojim su aplicirali za WeBER grant.

Daliborka Uljarević, Izvršna direktorka Centra za građansko obrazovanje, predstavila je projekat “Imam pravo da znam – odgovorne opštine u službi građana”, čiji je cilj da osnaži saradnju između nevladinog sektora i lokalnih medija radi efikasnijeg sprovođenja Zakona o slobodnom pristupu informacijama u opštinama Kotor, Podgorica i Pljevlja.

«Pravo građana i građanki na informacije od javnog značaja je garantovano postojećim zakonodavnim okvirom. Međutim, u praksi, jedinice lokalne samouprave još uvijek ne pokazuju dovoljan stepen odgovornosti i transparentnosti u radu. To usložnjava život građanima, a i otežava ukupne reformske procese i dovodi u pitanje njihov legitimitet», rekla je Uljarević.

Marina Vujačić, Izvršna direktorka Udruženja mladih sa hendikepom Crne Gore, predstavila je projekat «Obezbijedi(TI) sredstva za inkluziju – OSI», čiji je cilj poboljšanje uslova za učešće osoba sa invaliditetom i njihovih organizacija u planiranju, izradi, realizaciji i monitoringu godišnjeg budžeta Glavnog grada.

«Budžeti Glavnog grada uopšte ne uključuju rashode/troškove za realizaciju poštovanja prava OSI, ili makar ne u onoj mjeri koja je potrebna za realizaciju usvojenih akata, niti ovi akti sadrže analizu potrebnog budžeta za njihovu realizaciju».

Nazif Velić, Izvršni direktor NVO Novi Horizont iz Ulcinja, rekao je da se projekat «Proaktivna lokalna samouprava i participacija građana»fokusira na princip odgovornosti  koji predstavlja jedan od stubova sistema reforme javne uprave.

«Primjena ovog principa najviše se ogleda u pravu na pristup informacijama od javnog značaja kao i na praksu proaktivnog objavljivanja informacija od strane organa javne uprave», rekao je Velić.

Tokom realizacije projekta, NVO Novi horizont će posebnu pažnju posvetiti praćenju objavljivanja informacija u posjedu opštinskih organa na albanskom jeziku kao jeziku u službenoj upotrebi u ulcinjskoj opštinskoj administraciji.

Projekat «Saradnjom i dijalogom do bolje lokalne uprave» koji će u Kolašinu realizovati NVO Natura predstavio je Milan Mikan Medenica, izvršni direktor:

«Uprkos promjenama koje su se u poslednje vrijeme desile u našoj opštini, i dalje je evidentan problem nerazumijevanja samog procesa reforme javne uprave kako kod zaposlenih, koji ovaj proces uglavnom vežu za gubitak radnih mjesta, tako i kod građana, koji ne vide jasno svoju ulogu u svemu tome. Zato je cilj projekta koji ćemo realizovati povećanje nivoa učešća građana Kolašina u procesu reforme lokalne uprave, unaprijeđena saradnja NVO i medija sa lokalnom upravom, ali i informisanost lokalne uprave Kolašina o potrebama građana».

Dragan Koprivica, izvršni direktor Centra za demokratsku tranziciju, predstavljajući projekat «Upravljanje za rezultate u lokalnim samoupravama», koji će CDT realizovati u Nikšiću i Kotoru, objasnio je da se lokalne politike kreiraju isključivo na osnovu toga šta trenutno lokalna vlast misli da je dobro, bez konsultacija sa građanima.

«Projekat će biti usmjeren upravo na unaprijeđenje transparentnosti, odgovornosti i efikasnosti ove dvije lokalne samouprave kroz povećan stepen učešća građana u kreiranju politika koje ih se direktno tiču i kontroli njihovog sprovođenja», rekao je Koprivica.

WeBER projekat - Projekat unaprijeđenja kapaciteta civilnog društva za praćenje reforme javne uprave, je trogodišnji regionalni projekat koji sprovode Centar za evropske politike iz Srbije, Institut za demokratiju i posredovanje iz Albanije, Vanjskopolitička inicijativa iz Bosne i Hercegovine, Grupa za pravne i političke studije sa Kosova, Institut za evropske politike iz Makedonije, Institut Alternativa iz Crne Gore i Centar za evropske politike iz Belgije.

Projekat finansijski podržavaju Evropska unija i Ambasada Kraljevine Holandije.

 

Tim Instituta alternativa

Predstavnici civilnog sektora u Operativnom tijelu za informisanje građana o procesu pristupanja Crne Gore EU, Marina Vujačić i Radoš Mušović, istakli su da 9. maj kao Dan Evrope i Dan pobjede nad fašizmom proslavljamo u vremenu dubokih vrijednosnih, političkih ali i ekonomskih podjela u društvu i da Crna Gora mora očuvati svoj put ka EU time što će u proces uključiti sve slojeve društva.

Dan Evrope, kao dan koji je označio prekretnicu u odnosima evropskih zemalja i otvorio put stvaranju zajednice zemalja zamišljene u Šumanovoj deklaraciji, danas ima poseban značaj u svim zemljama Evropske unije, ali i zemljama kandidatima.

Evropska unija nije samo proces koji treba da doprinese boljim standardima života svih građana, već vjerovanje i ubjeđenje da je najprosperitetnije i najhumanije živjeti i gajiti vrijednosti kao što su mir, solidarnost, tolerancija, suživot, odnosno jedinstvo različitosti, koje mora da prihvati i gaji svaka zemlja koja želi biti dio evropske zajednice. 

Institucije sistema moraju da djeluju zajedno, koordinirano i sinhronizovano i da process razumiju kao društveni, a ne politički čin. Na taj način građani i građanke će biti u fokusu promjena i napretka.

U procesu EU integracije civilni sektor a posebno nevladine organizacije moraju biti prihvaćene kao korektivni faktor ali i kao partneri. Ono što je vidljivo je da je civilni sektor pod sve većim pritiskom raznih aktera, koji se služeći raznim propagandnim alatima pokušavaju da umanje ne samo značaj nevladinih organizacija u crnogorskom društvu već i da oslabe vezu između civilnog sektora i građana i građanki Crne Gore. Ipak i dalje je evidentno da nevladine organizacije imaju veliku podršku građana i građanki Crne Gore te da se za pomoć i podršku istim obraća sve više onih koje su institucije sistema iznevjerile. 

Pozivamo nadležne da se sa čestitiki Dana Evrope političkim predstavnicima i institucijama više usmjere na građane/ke i pozitivnim primjerima i akcijama  prenesu kulturu evropskih vrijednosti i prenesu pripadnost Evropske unije na sve pojedince. Vrijeme je da floskula "lideri u regionu" koja je postala PR poštapalica nestane sa naše javne scene i da je zamijene istinski rad i implementacija zadataka koji smo kao društvo sebi zacrtali.

Do tada poručujemo građanima da je pravi Evropljanin onaj koji zna svoja prava i bori se za ista!

Sretan Dan Evrope!

Sretan dan pobjede nad fašizmom!

 

Marina Vujačić, UMHCG

Radoš Mušović, CRNVO

U petak, 5. maja obilježen je Evropski dan samostalnog života manifestacijom na Trgu nezavisnosti u Podgorici. Događaj su otvorili minister evropskih poslova Aleksandar Andrija Pejović, šef Delegacije EU u Crnoj Gori Ajvo Orav i Marina Vujačić, izvršna direktorica UMHCG. Sponzor događaja je Voda Suza.

Zajednički je zadatak i potreba svih nas da u narednim godinama što više i što bolje radimo na izgranji evropskih standarda i tome da svi imamo jednaka prava, poručio je ministar evropskih poslova Aleksandar Andrija Pejović. Ministar je istakao da upravo pregovarački proces s EU nudi najveću šansu u približavanju evropskim vrijednostima. „To je jedan od najvećih reformskih zahvata kroz koji prolazi naša zemlja. Gotovo polovina pregovaračkih poglavlja dotiče osobe s invaliditetom što govori da je u proteklih šezdeset godina Unija izradila takve mehanizme da ne možete danas pregovarati ulazak u EU bez doticanja prava osoba s invaliditetom“, rekao je ministar.

On je istakao da Vlada posvećeno radi na unapređenju prava osoba s invaliditetom i posebno ukazao na obaveze i standarde iz poglavlja 23. Pravosuđe i temeljna prava i 19. Socijalna politika i zapošljavanje. U tom pravcu, ministar je najavio intenziviranje dijaloga i saradnje Ministarsta evropskih poslova s nevladinim udruženjima koja se bave osobama s invalididtetom, te realizaciju aktivnosti koje će, kroz konkretne primjere, pokazati da evropski proces donosi promjene. 

Izvršna direktorica UMHCG Marina Vujačić je istakla da je Evropski dan samostalnog života prilika da podsjetimo na važnost samoprihvatanja i samoodređenja osoba s invaliditetom. „Samostalni život mora biti jednako dostupan i dostižan svima. Ako je, kako to osnivači ove filozofije govore, osobama bez invaliditeta dat „zdravo za gotovo“ i jednostavno za njih predviđen od samog rođenja, onda on mora biti jednako dostižan i za sve osobe s invalididtetom, bez osporavanja i postavljanja rigidnih struktura podrške“, poručila je Vujačić.

„Odlučili smo se za EU u kojoj su prava osoba s invaliditetom zaštićena kroz efikasnu legislativu i kroz borbu protiv svih oblika diskriminacije i garanciju potpune inkluzije preko 50 miliona građana i građanki širom Evrope“, poručio je Šef Delegacije EU u Crnoj Gori Ajvo Orav. On je dodao da EU ohrabruje Crnu Goru da ubrza napore kako bi građanima s invaliditetom osigurali pravo na slobodu kretanja, pravo na pristup javnom prevozu i javnim ustanovama, pravo na jednaku edukaciju i jednak tretman prilikom zapošljavanja i istakao važnost uključenosti osoba s invaliditetom i njihovih organizacija u proces donošenja odluka na svim fazama.

Nakon uvodnih izlaganja prikazan je film UMHCG “Pomjeramo granice”, koji  možete pogledati i https://www.youtube.com/watch?v=XRQvR0guWCw&t=32s , potom su čitani djelovi knjige “Bez sažaljenja” Džoa Šapira, a na kraju su učesnici imali priliku da kroz društvenu igru “Igru ograničenja” steknu iskustvo osoba s invaliditetom.

UMHCG je izdalo i četvrto izdanje časopisa DisabilityINFO u susret ovom datumu, u kojem ćete imati priliku da pročitate intervju s Adolfom Ratzkom, jednim od osnivača ENILa i osnivačem Institutta za samostalni žuvot, i Nikolom Janovićem, ministrom sporta u Vladi Crne Gore.

Studenti medicine MoMSIC Montenegro, i aktivisti Centra za građansko obrazovanje i Kvir Montenegra su bili volonteri događaja i prućili tehničku pomoć u organizaciji.

5. maja ove godine slavi se četvrti Evropski dan samostalnog života širom Evrope, od strane Centara za samostalni život i drugih organizacija članica Evropske mreže za samostalni život (ENIL).

ENIL očekuje da će se ovaj datum obilježiti u najmanje 20 zemalja Evrope događajima na temu “Stvari koje ja mogu uraditi zahvaljujući samostalnom životu.”.

Ovaj datum ENIL i njegove članice smatraju posebno važnim datumom u kalendaru pokreta osoba s invaliditetom.

Cilj ovog datuma je podizanje svijesti o samostalnom životu, što znači da smo u prilici da imamo sopstveni život, sopstvene odluke i izbore, kontrolu nad podrškom koju dobijamo od drugih, odgovornost da za postupke snosimo i “posledice” i pravo na grešku koje neće biti automatski povezivano s činjenicom da imamo invaliditet i da su greške logične.

Nažalost, pravo na sopstveni život i samostalno donošenje odluka nije svakodnevnica osoba s invaliditetom, već izolovan slučaj. Mnoge osobe s invaliditetom još uvijek privremeno, povremeno ili trajno život provode u institucijama zatvorenog tipa, a i one koje žive u sopstvenim domovima i zajednicama nemaju pristup servisima podrške koji će im omogućiti da žive dostojanstven život i da budu aktivni, samosvjesni građani.

Nažalost, takvi u crnogorskom društvu nemaju podršku već veliki otpor institucija sistema i neprihvatanje promjena. Zato pozivamo sve osobe s invaliditetom da podignu svoj glas, i da traže ono što im je ova država garantovala propisima, a to je jednakost i nediskriminaciju.

UMHCG i ove godine obilježavajući 5. maj na Trgu nezavisnosti u Podgorici, u saradnji s Ministarstvom evropskih poslova, obilježava i Dan Evrope.

Pozivamo sve građane/ke da nam se pridruže na Trgu s početkom u 11 časova, a ako nijesu u prilici svoje fotografije ili poruke podrške mogu poslati ili objaviti na društvenim mrežama uz hašteg #ILDay17.

subota, 25 mart 2017 19:10

Vujačić i Mušović: Mnogo priče, malo Evrope!

Postavio/la

Predstavnici civilnog sektora u Operativnom tijelu za informisanje građana o pristupanju Evropskoj uniji, Marina Vujačić (UMHCG) i Radoš Mušović (CRNVO), iskazali su, povodom 60 godina od potpisivanja Rimskih ugovora, bojazan da u Crnoj Gori slušamo mnogo o evropskim vrijednostima a malo živimo u skladu s istim.

U sedmici u kojoj se slavii 60 godina od potpisivanja Rimskih ugovora, Vlada Crne Gore je usvojila Akcioni plan za informisanje građana o procesu pristupanja CG - EU za 2017 godinu. Akcioni plan, koji je pripremljen od strane ranije navedenog Operativnog tijela, sadrži veliki broj aktivnosti koje služe za informisanje građana o pristupanju EU kao i o mnogim drugim procesima koje obilježavaju pridruživanje.

Ipak, kao predstavnici civilnog sektora koji već duži niz godina, na volonterskoj osnovi, rade u tom tijelu Vujačić i Mušović, naglašavaju da je pristup koji se bazira na kvantitetu a ne kvalitetu put kojim se ne smije poći.

Ono što je vidljivo je da Vlada Crne Gore, a i resorno ministarstvo ne uzimaju u obzir nešto što kvantitativna istraživanja agencija ne mogu pokazati, a to je osjećaj evropskog identiteta koji bi građani i građanke buduće zemlje članice morali imati. Teško je osjećati se Evropljaninom kada administracija samo produkuje informacije i podatke bez jasne informacije o tome šta neka promjena donosi građanima i građankama Plužina, Cetinja ili Bara, na primjer.

Kada su mediji puni informacija o poglavljima, fondovima, posjetama, sastancima, slikama rukovanja državnika, stiče se utisak da je biti Evropljanin tehnička kategorija, a biti Evropljanin, u stvari, znači gajiti evropske vrijednosti tolerancije, suživota, različitosti i jednakosti.”

Stoga Vujačić i Mušović ističu da je vrijeme da se dio tereta koji su od početka procesa informisanja nosile nevladine organizacije prenese na organe državne uprave. U skladu s usvajanjem novog Zakona o NVO, oni pozivaju Ministarstvo evropskih poslova, da kao prioritet pri podržavanju projekata NVO istaknu informisanje građana o EU i izgradnji osjećaja evropskog identiteta.

Zabrinjava pristup drugih ministarstava koja ovaj proces smatraju formalnim, a koja predlažu i realizuju aktivnosti samo zarad dobijanja bodova od Brisela ili Vlade, a ne u cilju kvalitetnog informisanja građana.

Takođe, zabrinjava pristup mnogih ministara/ki i državnih funkcionera, koji u skladu sa prethodnim sistemima čije posljedice i dalje osjećamo, komuniciraju sa građanima putem formalnih saopštenja za javnost, tekstova na stranicama minsitarstava – ovaj pristup se mora ostaviti iza sebe, ističu Vujačić i Mušović.

Stoga pozivamo Ministarstvo evropskih poslova, Delegaciju Evropske unije u Crnoj Gori i Vladu Crne Gore, da govore jezikom evropskih i crnogorskih građana i građanki, i da zajedno sa civilnim sektorom rade, ne na promociji brojki i kvantitativnih podataka, već ljudskih priča budućih građana i građanki Evropske unije.

Jedino tako, ujedinjeni u različitim pristupima i iz različitih uloga i pozicija, a usmjereni na isti cilj možemo u potpunosti govoriti o evropskim vrijednostima i o tome da Evropa pripada jednako svima, zaključuju Vujačić i Mušović.

Marina Vujačić

Radoš Mušović

Neformalna Koalicija organizacija osoba sa invaliditetom u Crnoj Gori u okviru projekta "Zaštita djece od nasilja i promocija socijalne inkluzije djece s invaliditetom na zapadnom Balkanu i Turskoj ", koji finansira Evropska unija, a sufinansira i sprovodi UNICEF, u saradnji sa Evropskim Forumom osoba s invaliditetom (EDF) uputila je predloge ključnih pitanja Komitetu UN o pravima osoba s invaliditetom, s namjerom da ih uzme u razmatranje i uključi u konačni predlog pitanja koji će Komitet postaviti državi Crnoj Gori.

Ključna pitanja čine prvi korak ciklusa u kojem se razmatra Inicijalčni Izvještaj o sprovođenju Konvencije UN o pravima osoba s invaliditetom koji je država Crna Gora uputila Komitetu u januaru 2015. godine.

Podsjećamo javnost da organizacije osoba sa invaliditetom nijesu učestvovale u pripremi Inicijalnog izveštaja države kroz rad Radne grupe formirane od strane Ministarstva rada i socijalnog staranja iz više razloga, a jedan od ključnih se odnosio na strukturu i sastav radne grupe koja nije obuhvatla paritetan broj predstavnika organizacija osoba s invaliditetom broju predstavnika nadležnih institucija, što bi rezultiralo manjim mogućnostima da utičemo na metodologiju rada i konačan tekst Izveštaja. Ovu tvrdnju dokazuje i činjenica da predstavnici Radne grupe nijesu prihvatili većinu ključnih predloga UMHCG dostavljenih kroz javnu raspravu, koja je jako kratko trajala, što je dodatni pokazatelj da država ovaj proces nije vodila transparentno i u želji da omogući ravnopravan doprinos osoba s invaliditetom i njihovih predstavnika. 

Inicijalni izveštaj koji je država podnijela ne daje jasnu sliku sprovođenja Konvencije, a neki od glavnih razloga su vezani za nedostatak informacija iz prakse i iskustva iz života osoba s invaliditetom. U Izvještaju se ne navodi dovoljno dokaza, a nedostatak konkretnih aktivnost sprovedenih od strane države pokušavao se nadomjestiti aktivnostima organizacija osoba sa invaliditetom, koje uglavnom nijesu sprovedene uz podršku države, već su finansirani iz drugih izvora.

Izveštaj, takođe, ne sadrži važne diskriminatorne norme prema OSI ili određenim grupama osoba s invaliditetom, niti sadrži izvode iz propisa i analizu njihove usklađenosti s Konvencijom. Kompletna metodologija rada na Izvještaju se u najvećem dijelu sastoji od objedinjenih informacija o sprovođenju Akcionih planova Strategije za integraciju osoba sa invaliditetom, umjesto od odgovora na pitanja koje je Komitet razvio u svojim smjernicama za države potpisnice.

Upravo  prateći smjernice Komiteta za države potpisnice, razvijene u skladu sa članom 35, tačka 1 Konvencije, predložili smo sugestije za usvajanje Liste ključnih pitanja. Njihov sadržaj i suština se odnose na propuste države u pružanju relevantnih informacije, ili nepostupanje države u konkretnim oblastima u skladu sa principima i obavezama Konvencije.

Koalicija organizacija osoba sa invaliditetom uključuje: Udruženje mladih sa hendikepom Crne Gore - UMHCG (koordinator), Savez udruženja paraplegičara Crne Gore - SUPCG i Udruženje paraplegičara,Pljevlja, Savez slijepih Crne Gore, Udruženje multiple skleroze Crne Gore, “Naša inicijativa”, NARDOS, i Mreža za edukaciju i razvoj servisa podrške - MERSP.

Predstavnice UMHCG Marina Vujačić i Miroslava-Mima Ivanović će radi sastanka s članovima Komiteta u periodu 15. – 17. marta boraviti u Ženevi.

Udruženje mladih sa hendikepom  Crne Gore poziva nadležne državne organe da prilikom izrade Uredbe o bližim kriterijumima za određivanje ranjivih kupaca električne energije i gasa i subvencijama za ranjive kupce koji su zdravstveno i socijalno ugroženi na precizan i potpun način definiše navedene kategorije kupaca u skladu sa članom 198. Zakona o energetici, te da u proces konsultacija prilikom pripreme Uredbe uključi i konsultuje organizacije osoba s invaliditetom.

Podsjećamo da smo u junu prošle godine pozvali nadležne državne organe da u što kraćem roku donesu podzakonski akt kojim će se bliže odrediti korisnici, bliži uslovi i kriterijumi za ostvarivanje prava, odnosno zaštitu ranjivih kupaca električne energije u skladu sa Zakonom o energetici.

Naime, novi Zakon o energetici iz januara 2016. godine u članu 198. definiše kategorije tzv. ranjivih kupaca kojima ne može biti uskraćeno, odnosno obustavljeno napajanje električnom energijom bez obzira na iznos duga po tom osnovu.

Zakon prepoznaje nekolike kategorije kupaca kojima je garantovana posebna zaštita, i to onih koji su zdravstveno i socijalno ugroženi. U stavu 1. se navodi da su to domaćinstva u kojima žive: lica sa invaliditetom, sa posebnim potrebama ili lošeg zdravstvenog stanja kod kojih može nastupiti ugroženost života ili zdravlja zbog ograničenja ili obustave snabdijevanja,  dok stav 2 definiše da su to lica koja su u stanju socijalne potrebe utvrđene od organa državne uprave nadležnog za poslove socijalnog staranja.

Stav 3, člana 198. propisuje da se propisom Vlade utvrđuju bliži kriterijumi na osnovu kojih se određuju kupci iz kategorija iz st. 1 i 2 ovog člana, a koji se odnose na socijalno i zdravstveno stanje, dakle osobe s invaliditetom, lica u stanju socijalne potrebe i osobe ugroženog zdravstvenog stanja.

Vlada, odnosno nadležni državni organi pored toga treba da utvrde iznos ili visinu subvencije i granicu mjesečne potrošnje električne energije ili gasa za koju se može ostvariti pravo na subvenciju za osobe s invaliditetom i osobe ugroženog zdravstvenog stanja.

Kupce iz st. 1 i 2 ovog člana određuju do 31. jula tekuće, za narednu godinu organi državne uprave nadležni za poslove socijalnog staranja i zdravlja na osnovu kriterijuma na osnovu kojih se određuju kupci iz navedenih kategorija, a koji se odnose na socijalno i zdravstveno stanje i obavještenje o tim kupcima dostavljaju snabdjevaču iz člana 196 ovog zakona.

U skladu sa Zakonom je, takođe, zabranjena obustava snabdijevanja električnom energijom i gasom osobama s invaliditetom i osobama narušenog zdravstvenog stanja i to tokom cijele godine, a kupcima koji su iz kategorija socijalno ugroženih, od početka oktobra do kraja aprila, bez obzira na eventualne neizmirene obaveze po osnovu utrošene električne energije ili gasa.

Propisi na nivou Evropske unije u okviru pregovaračkog poglavlja 15 Energetika definišu prava osoba s invaliditetom i drugih ranjivih kupaca. Univerzalni sistem snabdijevanja električnom energijom mora biti zagarantovan, a ugroženim (ranjivim) korisnicima se mora obezbijediti adekvatna zaštita.

Ova pitanja još jednom otvaraju problem nepostojanja registra za osobe s invaliditetom i drugih evidencija koje se odnose na građane ugroženog zdravstvenog stanje i socijalnog statusa U odnosu na norme Zakona Ministarstvo ekonomije je dužno da donese podzakonski akt, ali predlog kategorija koje se odnose na osobe s invaliditetom moraju da daju Ministarstvo rada i socijalnog staranja, odnosno Ministarstvo zdravlja, poštujući definiciju invaliditeta i standarde UN Konvencije o pravima osoba s invaliditetom. 

Zbog sveopšte socijalne ugroženosti gore navedenih kategorija, te najčešće uslovljenosti na 24-oro časovni boravak u kući, usled nezaposlenosti, ove kategorije imaju veće potrebe za električnom energijom u odnosu na opštu populaciju.

U proteklom periodu se Udruženju mladih sa hendikepom javilo više porodica koje imaju članove s invaliditetom, a kojima je isključeno napajanje električne energije ili imaju jako visoke dugove i opomena pred isključenje. Zbog ovoga se dodatno narušava socijalna situacija i nerijetko zdravstveno stanje članova porodica i samih osoba koje su ugrožene zbog bilo kojeg od gore pomenutih osnova. U tom smislu apelujemo na nadležne državne organe da u što kraćem roku pripreme sve neophodne informacije i baze kako bi se u zakonski predviđenim rokovima stvorili uslovi za zaštitu prava potrošača iz navedenih kategorija građana.

Takođe, ukazujemo na činjenicu da kategorije koje prepoznaje član 198. Zakona o energetici moraju bit i šire od kategorija koje prepoznaju propisi iz oblasti socijalne i zdravstvene zaštite, odnosno obaveznog zdravstvenog osiguranja, s obzirom da su nerijetko mnogim građanima bez obzira na stepen ugroženosti ograničena prava iz ovih oblasti, usled restriktivnog definisanja prava. U tom smislu smatramo da je neophodno postići konsenzus i sa predstavnicima nevladinih organizacija koje zastupaju kategorija građana koje prepoznaje i Zakon o energetic i još jednom pozivamo ministarstvo ekonomije da nas uključi u ovaj proces.

 

 

Udruženje mladih sa hendikepom Crne Gore i Pomorski fakultet Kotor - Univerziteta Crne Gore u utorak, 22. novembra, organizovali su radionicu sa nastavnim i administrativnim osobljem Univerziteta Crne Gore u prostorijama Filološkog fakulteta u Nikšiću (Ruski centar).

Radionica je organizovana u sklopu projekta Trans2Work (Tranzicija studenata s invaliditetom od obrazovanja ka zapošljavanju u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori) kojeg finansira Evropska komisija kroz Erasmus + program, a sprovode ga parneri iz Grčke, Srbije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Slovenije i Poljske, na čelu s Univerzitetom Makedonija iz Soluna.

Radionici je prisustvovalo nastavno i administrativno osoblje sa univerzitetskih jedinica: Filološkog fakulteta i Fakulteta za sport i fizičko vaspitanje iz Nikšića, Pravnog fakulteta, Medicinskog fakulteta iz Podgorice, Fakulteta za turizam i hotelijerstvo i Pomorskog fakulteta iz Kotora, kao i predstavnik Karijernog centra Univerziteta Crne Gore (ukupno 22 učesnika).

Navedena aktivnost je dio aktivnosti promocije projekta, a imala je za cilj da pruži bliže smjernice nastavnom i administrativnom osoblju Univerziteta u radu sa studentima s invaliditetom, te da prepozna prioritetna polja djelovanja u cilju unapređenja položaja studenata sa invaliditetom i podrške koju im treba pružiti u prelaznom periodu od obrazovanja ka zapošljavanju.

U uvodnom dijelu radionice učesnicima se obratio projektni tim Univerziteta Crne Gore i Udruženja mladih sa hendikepom, a ispred Filološkog fakulteta učesnike je pozdravila prof. dr Sonja Nenezić, podekan za nastavu.

Predstavnici Fakulteta za sport i fizičko vaspitanje su predstavili novi predmet Adaptirana tjelesna aktivnost koji tretira teorijske osnove i praktičnu nastavu iz oblasti fizičkog vaspitanja za osobe s invaliditetom. Navedeni predmet je predviđen novim nastavnim planom ovog fakulteta koji će početi od naredne studijske godine.

Nakon uvodnih izlaganja i prenošenja iskustva u radu sa studentima sa invaliditetom, prikazan je dokumentarni film UMHCG pod nazivom Pomijeramo granice koji govori o životu i obrazovanju studenata s invaliditetom.

Na radionici je, takođe, predstavljena pozitivna zakonska regulativa, a govorilo se i o drugim uslovima za visoko obrazovanje studenata s invaliditetom i prelazak na tržište rada, kao što su pristupačnost, postojanje servisa podrške i asistivnih tehnologija, te o kvalitetu medicinsko-tehničkih pomagala.

 

UMHCG i Pomorski fakultet Kotor

Strana 1 od 5

DisabilityINFO aplikacije

Video nedjelje

Posjetioci i posjetiteljke

Ko je na mreži: 97 gostiju i nema prijavljenih članova