utorak, 10 decembar 2013 12:48

Luj Braj – tvorac pisma za osobe sa oštećenim vidom Featured

Autor:

Luj Braj je rođen 4. januara 1809. godine u mjestu Kupvre, nedaleko od Pariza.
Nesrećnim slučajem potpuno je izgubio vid već u trećoj godini, tako da je u početku sticao znanje samo usmenim putem. Među svojim drugovima izdvajao se po lakom i brzom učenju, tako da je sa deset godina dobio stipendiju od Kraljevskog Udruženja za slijepu omladinu u Parizu, gde nastavlja školovanje. U novoj školi većina nastavnika se samo usmeno obraćala đacima i učila ih čitanju ispupčenih slova po metodi koju je uveo osnivač škole Valentin Oi. Pošto su se ispupčena slova dobijala otiskivanjem bakarne žice na papiru, ovaj sistem nije omogućavao studentima da nauče da pišu.
 Pored ovog metoda postojao je i sistem za „noćno pisanje”, koji je izmislio kapetan francuske armije Šarl Barbije. Ovaj sistem od 12 ispupčenih tačaka koristili su vojnici na bojnom polju za prenošenje tajnih informacija jer nije podrazumevao usmenu komunikaciju.

Dostignuća

Luj Braj se sa sistemom “noćnog pisanja” upoznao 1821. godine kada je kapetan Barbije posjetio školu za djecu sa oštećenim vidom u Parizu. 
Za nepune tri godine Luj Braj je stvorio novi sistem za pisanje namijenjen osobama sa oštećenim vidom time što je sveo dvanaest Barbijeovih tačaka na šest i izvršio popravke koje su omogućile brže čitanje. Po njemu je ovaj novi sistem dobio naziv  “Brajevo pismo - Brajeva azbuka".

Brajeva azbuka se sastoji od šest tačaka, koje su raspoređene u dvije kolone po tri tačke. Kombinacijom ispupčenih tačaka, kojih ukupno ima 63, dobijaju se pojedina slova. Znaci interpunkcije, kao što su zapete, tačke, znakovi pitanja, uzvika i slično, raspoređeni su u dvije kolone po dvije tačke. Znakovi za brojeve i matematičke funkcije doživjele su nekoliko modifikacija. Osobe oštećenog vida pomoću čula dodira, jabučicom desnog kažiprsta, čitaju slijeva nadesno, a pišu zdesna nalijevo.

Svoju prvu knjigu na Brajevoj azbuci objavio je 1829. godine pod nazivom „Metod za pisanje riječi, muzike i višeglasja uz pomoć tačaka”, namijenjenu i priređenu osobama sa oštećenim vidom. Godine 1837. svojoj azbuci pridodaje simbole za matematiku i muziku. Međutim, javnost je bila skeptična prema njegovoj azbuci, pa su đaci sami morali da uče Brajevu azbuku. Njegov sistem pisanja za osobe sa oštećenim vidom u Francuskoj je zvanično priznat 1854. dvije godine posle njegove smrti. Danas se koriste pisaće i elektronske mašine za Brajevu azbuku. 
Nakon završetka studija Luj Braj je predavao na Kraljevskom institutu u Parizu. Pored toga bio je vrstan violončelista i orguljaš, pa je svirao orgulje u crkvama širom Francuske. Braj je umro od tuberkuloze u Parizu 1852. godine. Na stogodišnjicu smrti, 1952. godine, njegovo tijelo je ekshumirano i sa počastima ponovo sahranjeno u Panteonu u Parizu.

Opširnije na: http://www.unilib.bg.ac.rs/zajednica01/izdanja/visokoskolske_biblioteke/god6/br2/4.php


Priredila: Marina Vujačić

Izvori:

http://www.politika.rs/rubrike/sharena-strana/U-chast-tvorca-Brajeve-azbuke.lt.html

http://www.invalidnost.net/baza-znanja/biografije-poznatih-licnosti-sa-invaliditetom/braj-tvorac-pisma-za-slepe

Pročitano 77 put(a)

Back to top