Predstavnici Udruženja mladih sa hendikepom Crne Gore (UMHCG) izvršna direktorica Marina Vujačić i viši programski savjetnik Marko Pejović učestvovaće na 19. zasijedanju Konferencije država ugovornica Konvencije Ujedinjenih nacija o pravima osoba s invaliditetom (Conference of States Parties to the Convention on the Rights of Persons with Disabilities – COSP19), koje se od 9. do 11. juna 2026. održava u sjedištu Ujedinjenih nacija u Njujorku (SAD).
Ovogodišnja Konferencija održava se pod sloganom Konvencija na 20 godina: Proslava i konsolidacija dostignuća i oblikovanje sledeće faze implementacije u svijetu koji se mijenja (CRPD at 20: Celebrating and consolidating achievements and shaping the next phase of implementation in a changing world), čime se obilježavaju dvije decenije od usvajanja Konvencije UN o pravima osoba s invaliditetom – prvog međunarodnog ugovora o ljudskim pravima u čijem su kreiranju aktivno učestvovale same osobe s invaliditetom i njihove reprezentativne organizacije.
Konferencija država ugovornica predstavlja najznačajniji godišnji globalni forum za razmatranje primjene Konvencije i okuplja predstavnike država ugovornica, organizacije osoba s invaliditetom, nezavisne eksperte, akademsku zajednicu i institucije Ujedinjenih nacija. Pored razmjene iskustava i predstavljanja dobrih praksi, ovogodišnji COSP ima i poseban značaj jer će tokom njegovog održavanja biti izabrani novi članovi Komiteta UN za prava osoba s invaliditetom, tijela koje prati sprovođenje Konvencije i daje ocjene i preporuke državama ugovornicama za unapređenje politika i praksi u cilju adekvatnog i potpunog sprovođenja i poštovanja Konvencije.
Marina Vujačić učestvovaće kao panelistkinja na pratećem događaju Unapređenje političkog učešća: Pristupačni parlamenti kao pokretači inkluzije osoba s invaliditetom (Advancing Political Participation: Accessible Parliaments as Drivers of Disability Inclusion) koji zajednički organizuju Misija Republike Moldavije pri Ujedinjenim nacijama, Kancelarija OEBS-a za demokratske institucije i ljudska prava (OSCE/ODIHR), Evropski parlament, stalne misije Jermenije, Crne Gore i Ukrajine pri Ujedinjenim nacijama, kao i organizacija „Fight for Right“ iz Ukrajine.
Panel će biti posvećen ostvarivanju prava osoba s invaliditetom na puno i djelotvorno učešće u političkom i javnom životu, garantovanog članom 29 Konvencije, s posebnim fokusom na razvoj pristupačnih i inkluzivnih parlamenata kao temelja demokratskih društava.
Učešće UMHCG-a na ovom panelu posebno je značajno imajući u vidu da je Skupština Crne Gore, uz podršku OSCE/ODIHR-a, tokom 2025. formirala Radnu grupu za procjenu pristupačnosti i inkluzivnosti parlamenta za osobe s invaliditetom, čija je Marina Vujačić jedna od članica.
Kroz ovaj proces, predstavnici organizacija osoba s invaliditetom, uključujući UMHCG, aktivno su učestvovali u procjeni fizičke pristupačnosti zgrade parlamenta, analizi pristupačnosti internet stranice i društvenih mreža Skupštine, fokus grupama i konsultacijama koje će biti osnova za izradu preporuka za unapređenje inkluzivnosti parlamentarnog rada, kroz konkretan akcioni plan.
Iskustva i nalazi iz Crne Gore biće predstavljeni upravo na panelu u okviru COSP19, zajedno s primjerima iz drugih država, s ciljem promocije konkretnih reformi koje će omogućiti da osobe s invaliditetom budu ravnopravno zastupljene u političkom životu, ne samo kao birači, već i kao nosioci javnih funkcija i donosioci odluka.
Učešće Marine Vujačić na Konferenciji i panelu omogućio je OSCE/ODIHR, koji je ujedno i jedan od organizatora i inicijator ovog panela, dok je, po našim saznanjima, ovo prvi put da neko od predstavnika reprezentativnih organizacija osoba s invaliditetom iz Crne Gore učestvuje na konferenciji država ugovornica Konvencije.
Obilježavanje dvadeset godina od usvajanja Konvencije prilika je da se potvrdi da puno učešće osoba s invaliditetom u političkom i javnom životu nije pitanje dobre volje, već obaveza država ugovornica i jedan od ključnih pokazatelja demokratskog razvoja i poštovanja ljudskih prava.
UMHCG smatra da iskustva predstavljena na COSP19 treba da budu dodatni podsticaj crnogorskim institucijama, prije svega Skupštini Crne Gore, da kreiraju i unaprijede zakonodavni okvir kojim će se obezbijediti stvarna politička participacija osoba s invaliditetom. To podrazumijeva normiranje inkluzivnih odredbi, kroz garancije pune pristupačnosti, uvođenje mjera afirmativne akcije i nedostajućih mehanizama zastupljenosti, uključujući i stvaranje uslova da osobe s invaliditetom budu birane za poslanike i poslanice i, kao samozastupnici, neposredno učestvuju u donošenju odluka i zastupanju interesa zajednice kojoj pripadaju i društva u cjelini.